تست کلسترول

شمای کلی

یک آزمایش کامل کلسترول – که پنل یا پروفایل چربی نیز نامیده می‌شود – آزمایش خون ساده‌ای است که می‌تواند میزان کلسترول و تری‌گلیسیرید خون را اندازه‌گیری کند.

تست کلسترول می‌تواند به تعیین خطر ابتلا به پلاک‌هایی باعث ایجاد تنگی یا انسداد در شریان‌های بدن می‌شوند (آترواسکلروز) کمک کند.

سطح بالای کلسترول معمولاً با علائم خاصی همراه نیست، بنابراین آزمایش کلسترول ابزاری مهم در تشخیص آن است. سطح بالای کلسترول اغلب به‌عنوان ریسک‌فاکتوری مهم برای بیماری‌های قلبی در نظر گرفته می‌شود.

 کاربردها

بالا بودن سطح کلسترول معمولاً فاقد علامت است. آزمایش کامل کلسترول برای تعیین بالا بودن کلسترول و تعیین خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی انجام می‌شود.

آزمایش کامل کلسترول، شامل محاسبۀ چهار نوع چربی (لیپید) در خون بیمار می‌باشد:

  • كلسترول كل. نشان‌دهندۀ مقدار کل کلسترول خون است.
  • HDL (کلسترول با تراکم بالا). HDL به کلسترول خوب معروف است، زیرا به جابه‌جا کردن کلسترول LDL و باز نگه داشتن سرخرگ‌ها و در نتیجه، به حفظ جریان آزادانۀ خون کمک می‌کند.
  • LDL (کلسترول با تراکم کم). LDL عمدتاً کلسترول بد نامیده می‌شود، چراکه افزایش سطح آن در خون سبب ایجاد ذخایر چربی (پلاک) در شریان‌ها (آترواسکلروز) می‌شود و جریان خون را کاهش می‌دهد. این پلاک‌ها گاهی جدا شده و منجر به حملۀ قلبی یا سکتۀ مغزی می‌شوند.
  • تری‌گلیسرید. تری‌گلیسرید یکی از انواع چربی‌های خون است. بدن، کالری‌های غذایی مازاد را به شکل تری‌گلیسیرید در سلول‌های چربی ذخیره می‌کند. سطوح بالای تری‌گلیسیرید مرتبط با عوامل متعددی از قبیل اضافه‌وزن، مصرف بیش از حد شیرینی یا الکل، استعمال سیگار، کم‌تحرکی یا دیابت با افزایش سطح قند خون است.

چه کسانی باید تست کلسترول را انجام دهند؟

بزرگسالان در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی باید از سالگی، هر پنج سال یک‌بار سطح کلسترول خود را بررسی کنند.

اگر نتایج تست اولیه غیر‌طبیعی بوده یا فرد در معرض خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی قرار داشته‌باشد، ممکن است نیاز به انجام تست‌های مکرر باشد. فاکتورهایی مانند موارد زیر می‌تواند در این امر دخیل باشند:

  • سابقۀ خانوادگی کلسترول بالا یا حملۀ قلبی
  • اضافه‌وزن
  • کم‌تحرکی جسمی
  • دیابت
  • رژیم غذایی پُرچرب
  • سیگار کشیدن
  • سن؛ بالای 45 سال برای آقایان و بالای 55 سال برای خانم‌ها

افراد دارای سابقۀ حملات قلبی یا سکتۀ مغزی نیاز به انجام آزمایش‌های کلسترول منظم برای نظارت بر اثربخشی درمان خود دارند.

کودکان و تست کلسترول

موسسه ملی قلب، ریه، و خون ایالات متحدۀ آمریکا برای اکثر کودکان یک آزمایش غربالگری کلسترول در محدودۀ سنی 9 تا 11 سال و آزمایشی دیگر را در محدودۀ 17 تا 21 سال توصیه می‌کند.

معمولاً از انجام تست کلسترول در محدودۀ سنی 12 تا 16 سال خودداری می‌شود، زیرا هورمون‌هایی که در دوران بلوغ ترشح شایعی دارند، اغلب منجر به نتایج منفی کاذب می‌شوند.

اگر فرزند شما سابقۀ خانوادگی بیماری‌های قلبی-عروقی یا سابقۀ شخصی چاقی یا دیابت را داشته‌باشد، ممکن است پزشک تست کلسترول را زودتر، یا به دفعات بیشتری توصیه کند.

خطرات

آزمایش کلسترول خطر کمی به همراه دارد. ممکن است بیمار پیرامون محل دریافت خون، احساس درد یا حساسیت داشته‌باشد. به‌ندرت ممکن است محل خونگیری عفونت کند.

اقدامات اولیه

اساساً بیمار از 9 تا 12 ساعت پیش از تست نباید غذا یا مایعاتی جز آب مصرف کند. البته در برخی از آزمایشات کلسترول نیازی به رعایت این مورد نیست، بنابراین باید دستورالعمل‌های ارائه‌شده توسط پزشک خود را دنبال کنید.

روند انجام آزمایش

در طول آزمایش

آزمایش کلسترول آزمایش خونی است که با توجه به ضرورت “ناشتا” بودن، معمولاً صبح انجام می‌شود. خون معمولا ً از رگی در دست گرفته می‌شود. پیش از قرار دادن سوزن، محل دریافت خون ضدعفونی شده و باند الاستیک در اطراف بازو پیچیده می‌شود. نتیجۀ این کار، پُر شدن رگ‌های دست برای خون‌گیری است.

پس از قرار دادن سوزن، مقدار کمی خون در ویال یا سرنگ جمع‌آوری می‌شود. سپس باند برداشته می‌شود تا گردش خون به حالت عادی خود برگردد و در عین حال، جریان خون به ویال هم‌چنان ادامه می‌یابد. هنگامی که خون کافی جمع‌آوری می‌شود، سوزن برداشته شده و محل خونگیری با پانسمان پوشیده خواهدشد.

تمام پروسۀ خونگیری چند دقیقه به طول می‌انجامد و نسبتاً بدون درد است.

پس از آزمایش

پس از آزمایش کلسترول به هیچ اقدام احتیاطی خاصی نیاز نیست. می‌توانید تا خانه رانندگی کنید و تمام فعالیت‌های روزمرۀ خود را انجام دهید. با توجه به ناشتا بودن پیش از آزمایش، می‌توانید پس از انجام تست کلسترول، میان‌وعده مصرف کنید.

نتایج

در ایالات متحده، میزان کلسترول به میلی‌گرم (mg) کلسترول در دسی‌لیتر (dL) خون اندازه‌گیری می‌شود. در کانادا و بسیاری از کشورهای اروپایی، میزان کلسترول به میلی‌مول در لیتر (mmol / L) اندازه‌گیری می‌شود. [در ایران نیز عمدتاً گزارش کلسترول برحسب میلی‌گرم آن در دسی‌لیتر خون است.] برای تفسیر نتایج تست، می‌توانید از گایدلاین(Guideline/دستورالعمل)های کلی ایالات متحده [که در ایران نیز رایج هستند] استفاده کنید. لازم به ذکر است که گایدلاین کانادا و کشورهای اروپایی اندکی متفاوت با این گایدلاین هستند.

کلسترول کل

گایدلاین ایالات متحده گایدلاین کانادا و کشورهای اروپایی
مطلوب زیر 200 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر زیر 5.2 میلی‌مول بر لیتر
مرزی 200 تا 239 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 5.2 تا 6.2 میلی‌مول بر لیتر
بالا 240 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر و بالاتر از آن بالاتر از 6.2 میلی‌مول بر لیتر

کلسترول LDL

گایدلاین ایالات متحده گایدلاین کانادا و کشورهای اروپایی
بهترین محدوده برای افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی و دیابت زیر 70 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر زیر 1.8 میلی‌مول بر لیتر
محدودۀ مناسب برای افراد در خطر بیماری‌های قلبی زیر 100 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر زیر 2.6 میلی‌مول بر لیتر
نزدیک به محدودۀ مناسب برای افرادی که به بیماری‌های قلبی مبتلا نیستند
(بالا، برای افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی)
100 تا 129 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 2.6 تا 3.3 میلی‌مول بر لیتر
مرزی، برای افرادی که به بیماری‌های قلبی مبتلا نیستند
(بالا، برای افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی)
130 تا 159 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 3.4 تا 4.1 میلی‌مول بر لیتر
بالا، برای افرادی که به بیماری‌های قلبی مبتلا نیستند
(بسیار بالا، برای افراد مبتلا به بیماری‌های قلبی)
160 تا 189 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 4.1 تا 4.9 میلی‌مول بر لیتر
بسیار بالا بالای 190 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر بالای 4.9 میلی‌مول بر لیتر

کلسترول HDL

گایدلاین ایالات متحده گایدلاین کانادا و کشورهای اروپایی
کم زیر 40 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر زیر 1 میلی‌مول بر لیتر
نسبتاً کم 40 تا 59 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 1 تا 1.5 میلی‌مول بر لیتر
بهترین میزان 60 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر و بالاتر بالای 1.5 میلی‌مول بر لیتر

تری‌گلیسیرید

گایدلاین ایالات متحده گایدلاین کانادا و کشورهای اروپایی
مطلوب زیر 150 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر زیر 1.7 میلی‌مول بر لیتر
مرزی 150 تا 199 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 1.7 تا 2.2 میلی‌مول بر لیتر
بالا 2.3 تا 5.6 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 200 تا 499 میلی‌مول بر لیتر
بسیار بالا بالاتر از 5.6 میلی‌گرم بر دسی‌لیتر 500 میلی‌مول بر لیتر و بالاتر

اگر نتایج حاکی از بالا بودن سطح کلسترول باشند، ناامید نشوید؛ چراکه می‌توانید سطح کلسترول را با تغییراتی در سبک زندگی، مانند ترک سیگار، ورزش و مصرف رژیم غذایی سالم کاهش دهید. اگر تغییر در سبک زندگی کافی نیست، می‌توانید از داروهای کاهش کلسترول نیز استفاده کنید. در مورد بهترین راه برای کاهش سطح کلسترول، با پزشک خود مشورت کنید.