انتشار این مقاله


تمام آن‎‌چه که باید درباره‌ی سندرم روده‌ی تحریک‌پذیر بدانید

سندرم روده‌ی تحریک پذیر یا IBS(Irritable Bowel Syndrome) یک اختلال طولانی مدت(مزمن) در دستگاه گوارش است که می‌تواند باعث درد و ناراحتی مداوم گردد. اما بیشتر افراد، عوارض شدید آن را تجربه نخواهند کرد. IBS را به کولیت انقباضی(spastic colitis)، کولیت مخاطی(mucous colitis) و کولون عصبی ربط می‌دهند. با وجود مزمن بودن بیماری، علائم آن […]

سندرم روده‌ی تحریک پذیر یا IBS(Irritable Bowel Syndrome) یک اختلال طولانی مدت(مزمن) در دستگاه گوارش است که می‌تواند باعث درد و ناراحتی مداوم گردد. اما بیشتر افراد، عوارض شدید آن را تجربه نخواهند کرد. IBS را به کولیت انقباضی(spastic colitis)، کولیت مخاطی(mucous colitis) و کولون عصبی ربط می‌دهند.

با وجود مزمن بودن بیماری، علائم آن در طی سال‌ها تغییر می‌کند. علائم بیماری اغلب با یادگیری چگونگی کنترل آن، بهبود می‌یابد.

در این قسمت به نکاتی درباره‌ی IBS اشاره شده است:

  • IBSممکن است باعث ناراحتی شود اما معمولا علائم جدی ایجاد نمی‌کند.
  • هیچ درمانی برای IBS وجود ندارد.
  • رژیم غذایی و عواطف و احساسات در IBS نقش کلیدی دارد.
  • کاهش نوشیدن الکل، علائم را تقلیل می‌دهد.
  • عدم مصرف غذاهایی که باعث ایجاد نفخ می‌شوند نیز به بهبود علائم کمک می‌کند.

علائم

رایج‌ترین علائم IBS شامل:

  • تغییر در عادات روده‌ای(اسهال یا یبوست)
  • درد شکم و گرفتگی آن که اغلب بعد از دفع مدفوع کاهش می‌یابد
  • عدم احساس خالی شدن بعد از دفع مدفوع
  • دفع گازهای اضافی
  • دفع ماده‌ی لزج(mucus) از روده
  • احساس نیاز فوری و ناگهانی به توالت
  • تورم و یا نفخ شکم

اغلب بعد از خوردن وعده‌های غذایی، علائم بدتر می‌شود. ممکن است برای چند روز این درد باقی بماند و سپس علائم بهبود یابد یا به طور کامل برطرف شود. علائم این بیماری در افراد مختلف، متفاوت است. این علائم اغلب شبیه علائم بیماری‌های دیگری هستند که می‌توانند بخش‌های مختلف بدن را تحت تاثیر گذارند. این علائم شامل:

  • تکرر ادرار
  • سردرد
  • بوی بد دهان
  • درد عضله یا مفصل
  • خستگی مداوم
  • مقاربت دردناک در زنان(dyspareunia)
  • احتمال بروز اضطراب و افسردگی در این افراد وجود دارد

رژیم غذایی

فاکتورهای رژیم غذایی می‌توانند علائم IBS را تشدید کنند. اغلب بعد از خوردن مواد خاصی مانند شکلات، شیر یا الکل، علائم بدتر می‌شود. این مواد می‌توانند باعث اسهال یا یبوست نیز شوند. بعضی از میوه‌ها  و سبزیجات نیز می‌توانند درد و نفخ شکم را بیشتر کنند. البته مشخص نیست که آلرژی‌های غذایی در این مورد نقش داشته باشند یا نه.

غذاهایی که نفخ کردن را تشدید می‌کنند شامل:

پیاز، لوبیا، کرفس، هویچ، مویز، موز، زردآلو، آلوبخارا، کلم بروکسل، غذاهای پرچرب، آدامس، بعضی از آبنبات‌ها، مواد حاوی کافئین و شکر

  • فیبر: بعضی از بیماران IBS نیاز دارند که مصرف سبزیجات را افزایش دهند، در حالی که دیگران باید مصرف آن‌ها را کاهش دهند. داشتن رژیم متعادل از فیبرها می‌تواند به ارتقای سلامت گوارشی کمک کند.
  • پروبیوتیک‌ها: مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند به بعضی از افراد کمک کند. اثرات مفید این مواد حدود چهار هفته طول می‌کشد تا تظاهر یابد.
  • غذاهای لبنی: یادداشت کردن غذاهای مصرفی و تاثیر آن‌ها، به شناخت‌هایی که باعث تشدید علائم می‌شوند، کمک می‌کند.

تغییر در عادات غذایی به کنترل علائم کمک می‌کند. برنامه‌ی خاصی برای بیماران IBS وجود ندارد که بتوان برای همه استفاده کرد. بنابراین ممکن است نیاز باشد افراد طی پروسه‌ی آزمون و خطا به رژیم غذایی بهینه دست یابند.

علل

علت واضحی برای IBS شناخته نشده است. IBS مسری نیست و مرتبط با سرطان نمی‌باشد. فاکتورهایی که نقش دارند شامل:

  • رژیم غذایی
  • فاکتورهای محیطی مانند اضطراب
  • فاکتورهای ژنتیکی
  • هورمون‌ها
  • حساسیت شدید ارگان‌های گوارشی به درد
  • واکنش غیرعادی به عفونت‌ها
  • نقص در عضلاتی که باعث هدایت غذا می‌شوند
  • ناتوانی سیستم عصبی مرکزی در کنترل سیستم گوارشی
  • وضعیت ذهنی و عاطفی افراد ممکن است تاثیر داشته باشد
  • افرادی که تجربه‌ی ضربه داشته‌اند، ریسک بالایی دارند.

تغییرات هورمونی ممکن است علائم را بدتر کند به خصوص در دوران قاعدگی در خانم‌ها. عفونت‎‌هایی مانند گاستروانتریت احتمال عفونت را بالا می‌برند.

درمان

از آن‌جایی که علل IBS شناخته نشده است؛ فرآیندهای درمانی برای بهبود علائم و افزایش کیفیت زندگی صورت می‌گیرد. این موارد بیشتر شامل تغییر لایف استایل و رژیم غذایی و کنترل اضطراب می‌باشد:

از مصرف قند(سوربیتول) جایگزین که در آدامسو شیرینی یافت می‌شود، بپرهیزید. این مواد می‌توانند موجب اسهال نیز شوند. از فرآورده‌های جوی دوسر بیشتر استفاده کنید تا نفخ شکم را کاهش دهید. آرام غذا بخورید. مصرف الکل را محدود کنید. از مصرف نوشابه بپرهیزید. روزانه حداقل هشت لیوان مایعات مصرف کنید.

درباره‌ی اضطراب و استرس، موارد زیر می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند:

 تکنیک‌های ریلکسیشن شامل ورزش کردن و مدیتیشن. ورزش‌های منظم

داروها

موارد زیر می‌توانند به درمان علائم IBS کمک کنند:

  • داروهای آنتی اسپاسمودیک(antispasmodic): این داروها باعث کاهش گرفتگی‌های شکم و درد از طریق شل کردن عضلات روده می‌شوند.
  • داروهایBulk formin Laxative : این داروها می‌توانند به بهبود یبوست کمک کنند.
  • داروهای Antimotility: این داروها باعث کاهش علائم اسهال می‌شوند. شامل Loperamide  که باعث کاهش انقباضات عضلات روده می‌شوند.
  • Tricyclic antidepressants(TCAs): این داروها اغلب به کاهش درد و گرفتگی عضلات شکم کمک می‌کنند.

داروهایی که مخصوص درمان IBS می‌باشند شامل:

  • Alosetron(Lotronex): برای اسهال شدید برای زنان
  • Lubiprostone(Amitiza): برای یبوست در زنان مبتلا به IBS
  • Rifaximin: نوعی انتی بیوتیک است که به کاهش اسهال کمک می‌کند
  • Eluxaddine

 این موارد در واقع داروهای خط آخر هستند که اگر لایف استایل و مداخلات دارویی اثری نداشتند و علائم شدید باقی ماندند، تجویز می‌شوند.

تشخیص

عکس‌برداری و آزمایشات خاصی برای تشحیص IBS وجود ندارد. سه نوع مهم از IBS وجود دارد:

  • IBS همراه با اسهال(IBS-D): درد شکم و ناراحتی، نیاز فوری به توالت، حرکات مکرر روده‌‌ای و مدفوع آبکی در این نوع IBS مشاهده می‌شود.
  • IBS همراه با یبوست(IBS-C): بیمار درد و نفخ شکم و ناراحتی را تجربه می‌کند و دچار حرکات روده‌ای نادر و تاخیری می‌شود.
  • IBS همراه با الگوی تناوبی(IBS-A): فرد هر دو حالت یبوست و اسهال را تجربه می‌کند.

بیشتر افراد انواع ختلف IBS را در طول زمان تجربه می‌کنند. پزشکان معمولا با سوال کردن درباره‌ی علائم بیماری، می‌توانند IBS را تشخیص دهند. برای مثال:

آیا تغییری در عادات روده‌ای بیمار رخ داده است؛ اسهال یا یبوست

درد یا ناراحتی در شکم احساس می‌کند؟

فرد چند بار دچار نفخ شکم می‌شود؟

تست خون می‌تواند شرایط احتمالی دیگری را تشخیص دهد که شامل: عدم تحمل لاکتور، رشد بیش از حد باکتری‌های روه‌ی باریک، بیماری سلیاک

اگر علائم ونشانه‌های مربوط به بیماری‌های دیگر مشاهده شد، تست‌های بیشتری لازم است که صورت گیرد: آنمی، تورم موضعی در شکم و رکتوم، درد شکم در شب، پیشرفت علائم، مقادیر قابل توجهی خون در مدفوع، داشتن سابقه‌ی خانوادگی IBD وسرطان کولورکتال و بیماری سلیاک

موارد زیر ممکن است ریسک ابتلا به IBS را افزایش دهند:

  • گاستروانتریت
  • سابقه‌ی اضطراب و افسردگی
  • اختلالات خواب
  • داشتن سابقه‌ی فامیلی IBS
  • استرس
  • درد
  • اختلالات خواب

توجه به رژیم غذایی و استرس و اضطراب بهترین روشی است که برای جلوگیری از بروز علائم IBS می‌توان به کار برد.

صبا قلی پور


نمایش دیدگاه ها (0)
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *