انتشار این مقاله


شپش سر

شپش سر حشره‌ای است که از خون ناحیه پوست جمجمه تغذیه می‌کند.

شپش سر حشره‌ای است که از خون ناحیه پوست جمجمه تغذیه می‌کند. به آلودگی با شپش سر، پدیکولوس کپیتیس (pediculosis capitis) می‌گویند. شپش سر معمولاً کودکان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و معمولاً با انتقال مستقیم از موی سر یک فرد آلوده به روی موی سر فرد دیگر، او را آلوده می‌کند.

آلودگی سر با شپش سر نشان‌دهنده‌ی بهداشت فردی ضعیف یا محیط زندگی کثیف نمی‌باشد. شپش سر، بیماری باکتریایی و یا ویروسی انتقال نمی‌دهد.

داروهای بدون نیاز به نسخه برای درمان این بیماری در دسترس هستند. دنبال کردن دستورالعمل‌های درمان بیماری برای رهایی از شپش و تخم شپش بسیار اهمیت دارد.

تعدادی از داروهای خانگی و طبیعی وجود دارند که برای درمان آلودگی با شپش سر استفاده می‌شوند اما شواهد بالینی که نشان دهد اثرگذارند تقریباً وجود ندارد.

علائم

ممکن است از آلودگی با شپش در آگاه نباشید. اما علائم و نشانه‌هایی برای آلودگی وجود دارد:

  • خارش. خارش سر، گردن و گوش‌ها شایعترین علامت است. این علامت یک واکنش آلرژیک به بزاق شپش است. زمانی که یک نفر برای نخستین بار به این بیماری مبتلا می‌شود، خارش دو تا شش هفته بعد از آلودگی آغاز خواهد شد.
  • شپش روی موهای سر. با این که شپش‌خا ریزند و به سختی می‌توان آنان را دید، اما ممکن است در آلودگی موی سر با شپش، خود شپش‌ها نیز مشاهده شوند که درعین کوچکی به سرعت حرکت کرده و از نور گریزانند.
  • تخم شپش (نیت یا رِشک) بر روی ساقه مو. تخم شپش به ساقه مو متصل می‌شود. به علت کوچکی، تخم‌ها را به سختی می‌توان مشاهده کرد. این تخم‌ها بیشتر در اطراف گوش و خط موی گردنی دیده می‌شوند. به علت روشن‌تر بودن تخم‌های خالی و دورتر بودن از پوست سر، دیدن این تخم‌ها ساده‌تر است. با این حال، دیدن تخم شپش به معنای عفونت فعال با شپش نیست.
تخم شپش سر

زمان مراجعه به پزشک

درصورتی که مشکوک هستید خودتان و یا فرزندتان دچار شپش سر شده‌اید، قبل از آغاز درمان به پزشک مراجعه کنید. مطالعات نشان داده‌اند کودکانی که به شپش سر فعال مبتلا نیستند را می‌توان با داروهای خانگی نیز درمان کرد.

مواردی که معمولاً با تخم شپش اشتباه می‌شوند شامل:

  • تخم شپش خالی یا حاوی جنین مرده مربوط به آلودگی قبلی با شپش.
  • شوره سر
  • باقی‌مانده‌های محصولات بهداشتی
  • بافت مرده پوست که به صورت دانه‌های تسبیح بر روی ساقه مو باقی مانده است
  • گال (جَرَب) یا خاک
  • حشره‌های کوچک دیگر

علل

شپش سر یک حشره‌ی قهوه‌ای مایل به زرد یا خاکستری است که اندازه‌ای درحدود یک دانه‌ی توت‌فرنگی دارد. این حشره از خون فرق سر تغذیه می‌کند. شپش ماده نوعی ماده‌ی چسبناک تولید می‌کند که هر تخم را به موها متصل می‌کند. هر تخم حدود سه شانزدهم اینچ (معادل ۴ میلیمتر) از ریشه مو فاصله دارد. این فاصله از ریشه مو شرایط مناسب برای رشد تخم مانند دمای مناسب را فراهم می‌آورد.


بیشتر بخوانید:


چرخه زندگی شپش

تخم شپش هشت یا نه روز بعد از دفع باز می‌شود. جانداری که از داخل تخم بیرون می‌آید نمف شپش نام دارد. نمف شپش بعد از ۹ تا ۱۲ روز بالغ شده و حشره بالغ ۳ الی ۴ هفته عمر خواهد داشت.

انتقال

شپش‌ها می‌توانند با حالت خزیدن حرکت کنند اما نمی‌توانند بپرند و یا پرواز کنند. شایع‌ترین انتقال شپش سر از یک انسان به انسان دیگر، با تماس مستقیم است. بنابراین، انتقال معمولاً در بین اعضای یک خانواده یا در بین کودکانی است که در مدرسه و یا هنگام بازی، تماس نزدیک دارند.

انتقال غیرمستقیم احتمال پایینی دارد اما شپش سر می‌تواند از طریق راه‌های دیگری نیز منتقل شود. مانند:

  • کلاه و روسری
  • برس و شانه
  • لوازم شخصی مو
  • هدفون
  • بالش
  • لوازم منزل
  • حوله

انتقال غیرمستقیم همچنین ممکن است در لباس‌هایی که درکنار هم نگهداری می‌شوند نیز رخ دهد. برای مثال، کلاه و روسری که روی یک آویز نگهداری می‌شوند می‌توانند به عنوان انتقال دهنده‌ی شپش باشند.

حیوانات خانگی مانند سگ‌ها و گربه‌ها در گسترش شپش سر نقشی ندارند.

عوامل خطر

به علت این که شپش سر به طور عمده توسط تماس مستقیم سر به سر منتقل می‌شود، خطر انتقال در بین کودکانی که به مدرسه رفته و با دوستانشان بازی می‌کنند بالاتر است. در ایالات متحده آمریکا، بیشتر موارد آلودگی در کودکانی که در مهدکودک و مدارس متوسطه درس می‌خوانند می‌باشد.

عوارض

درصورتی که فرزندتان از خارش سر ناشی از آلودگی با شپش رنج می‌برد، ممکن است با خاراندن پوست سر باعث شکستن پوست سر و ایجاد عفونت شود.

پیشگیری

جلوگیری از انتشار شپش سر در بین کودکانی که در مراکز مراقبت کودکان و مدارس هستند کار دشواری است چرا که در بین افراد تماس بسیار نزدیک وجود دارد (مثلاً بافتن موی دو دختر بچه که در کنار هم نشسته‌اند به هم، می‌تواند شپش را منتقل کند). و احتمال انتقال غیرمستقیم از وسایل شخصی پایین است.

با این حال، تشویق کودکان به قرار دادن لباس‌های خود بر روی آویز لباس جدا از سایر کودکان و قرض ندادن شانه، برس، کلاه و روسری‌ به هم کارگشا خواهد بود. شایات ذکر است که در زمان دوچرخه سواری و سایر ورزش‌هایی که استفاده از کلاه الزامی است، اجتناب از قرض دادن کلاه لازم نیست.

عرفان رضازاده


نمایش دیدگاه ها (0)
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *