انتشار این مقاله


ایلئوس چیست و روش های درمان آن کدامند؟

ایلئوس، عدم حرکت موقتی و دردناک روده‌ها است. ایلئوس زمانی رخ می‌دهد که روده‌ها غذا را به طریق طبیعی حرکت ندهند. این حالت عمدتا پس از اعمال جراحی شکم رخ می‌دهد. این یک وضعیت حاد است، زیرا اگر ایلئوس به حال خود باقی بماند، می‌تواند باعث قطع شدن خونرسانی روده‌ها و مرگ بافت شود. این […]

ایلئوس، عدم حرکت موقتی و دردناک روده‌ها است.

ایلئوس زمانی رخ می‌دهد که روده‌ها غذا را به طریق طبیعی حرکت ندهند. این حالت عمدتا پس از اعمال جراحی شکم رخ می‌دهد.

این یک وضعیت حاد است، زیرا اگر ایلئوس به حال خود باقی بماند، می‌تواند باعث قطع شدن خونرسانی روده‌ها و مرگ بافت شود. این وضعیت می‌تواند به پارگی روده یا عفونت تهدید کننده حیات در حفره شکم منجر شود.

بیشتر بخوانید: https://virtualdr.ir/110528-%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%af%d8%a7%d8%af-%d8%b1%d9%88%d8%af%d9%87-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa-%d9%88-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d9%82%d8%a8%d8%aa-%d8%a8%d8%b9%d8%af-%d8%a7%d8%b2-%d8%b9%d9%85%d9%84-%d8%a7%d9%86%d8%b3/

علل

در حالت طبیعی، عضلات روده منقیض و شل می‌شوند تا یک حرکت موج مانند به نام پریستالتیس را ایجاد کنند. این حرکت، غذا را در طول روده به حرکت در می‌آورد.

زمانیکه ایلئوس رخ می‌دهد، پرستالتیس متوقف شده و از حرکت ذرات غذا، گاز، و مایعات در خلال دستگاه گوارشی جلوگیری می‌کند.

اگر افراد به مصرف غذاهای جامد ادامه دهند، می‌تواند به حرکت رو به عقب ذرات غذا، که ممکن است انسداد کامل یا نسبی روده را منجر شود، بینجامد.

ایلئوس عمدتا پس از اعمال جراحی شکم یا لگن صورت می‌گیرد. طبق برخی مطالعات، ایلئوس یا انسداد روده به علل دیگر، دومین علت شایع بستری دوباره در عرض یک ماه پس از اعمال جراحی است.

این وضعیت ممکن است به دلایل زیر پدید آید:

  • بازگشت پریستالتیس نرمال پس از جراحی، به آهستگی صورت می‌گیرد
  • داروهای تجویز شده پس از جراحی، بر حرکت روده تاثیرگذار هستند
  • اسکار پس از جراحی می‌تواند باعث انسداد شود

برخی از داروهایی که عضلات و اعصاب دستگاه گوارشی تحت تاثیر قرار می‌دهند عبارتند از:

  •  داروهای اپیوئیدی ضد درد
  • آنتی کولینرژیک‌ها، که در درمان شرایطی مانند اختلالات مثانه، COPD، و بیماری پارکینسون مورد استفاده قرار می‌گیرند
  • بلاکرهای کانال کلسیمی، که اغلب در درمان اختلالات قلب استفاده می‌شوند

از دیگر علل ایلئوس می‌توان به عفونتها و اختلالات عضلانی و عصبی، مانند بیماری پارکینسون اشاره کرد.

در هم فرورفتگی (intussusception) یا تلسکوپی شدن عمدتا در کودکان باعث ایلئوس می‌شود. در هم فرورفتگی زمانی رخ می‌دهد که روده به درون خود فرو می‌رود که بیشتر شبیه بسته شدن تلسکوپ است.

ریسک فاکتورها

برخی از فاکتورهایی که احتمال ایلئوس را افزایش می‌دهند عبارتند از:

  • افزایش سن
  • اختلالات دستگاه گوارشی مانند IBD یا دیورتیکولیت
  • اختلال الکترولیتی
  • سابقه تابش پرتویی در اطراف شکم
  • آسیب روده
  • از دست رفتن سریع وزن
  • بیماری عروق محیطی
  • سپسیس

علائم

علائم ایلئوس عبارتند از:

  • کارمپهای شکمی و درد
  • نفخ شکم
  • تهوع
  • استفراغ
  • یبوست یا دفع مقدار اندکی مدفوع ابکی
  • از بین رفتن اشتها
  • احساس پری شکم
  • عدم توانایی دفع گاز

ایلئوس در برابر انسداد روده

ایلئوس و انسداد روده شباهتهایی دارند، ولی ایلئوس در نتیجه مشکلات عضلانی یا عصبی که پرییستالتیس را متوقف می‌سازند، ایجاد می‌شود؛ درحالیکه انسداد یک مسدود شدن فیزیکی مجرای گوارشی است.

با این وجود، نوعی از ایلئوس تحت عنوان ایلئوس فلجی می‌تواند باعث انسداد فیزیکی بدلیل تجمع غذا در روده شود.

از دیگر علل انسداد می‌تواند به موارد زیر اشاره کرد:

  • بافت فیبروزه که پس از جراحی ایجاد می‌شود (چسبندگی روده)
  • سرطان کولون
  • دیورتیکولیت، مناطق التهابی در مجرای گوارشی
  • فتق
  • مدفوع ستف شده
  • بیماری‌های التهابی روده (IBD)

تشخیص

بمنظور تشخیص ایلئوس، پزشک ابتدا درباره علائم پرسشهایی مطرح کرده و یک سابقه پزشکی کامل اخذ می‌کند. وی در مورد موارد زیر سوال می‌کند:

  • بیماری‌های فعلی یا قبلی
  • مصرف دارو
  • سابقه جراحی

پزشک سپس یک معاینه فیزیکی بمنظور بررسی تورم یا درد در شکم انجام می‌دهد. وی ممکن است از استتسکوپ برای سمع صداهای روده‌ای استفاده کند. فقدان صدا یا وجود صدای بیش از حد مطرح کننده ایلئوس است. با این وجود تصویر برداری معمولا برای تایید تشخیص مورد نیاز است.

تصویر برداری

تصویر برداری در یافتن محل ایلئوس با برجسته تر ساختن مناطق غیر طبیعی در روده مانند تجمع گاز یا بزرگ شدگی روده، یاری‌رسان است. گاهی ممکن است انسداد فیزیکی وجود داشته باشد. بررسی‌ها عبارتند از:

  • تصویر برداری X-ray: تصویر X-ray شکمی می‌تواند برخی انسدادها را نشان دهد، ولی همواره باعث مشخص شدن ایلئوس یا دیگر مشکلات روده‌ای نمی‌شود.
  • توموگرافی کامپیوتری (CT): یک اسکن CT جزئیات بیشتری فراهم می‌آورد. این اسکنها در مقایسه با X-ray، بیشتر بمنظور برجسته‌تر ساختن ایلئوس استفاده می‌شوند زیرا روده را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار می‌دهند. گاهی فرد یک رنگ مخصوص را بمنظور ایجاد تصویر واضح‌تر، می‌خورد.
  • سونوگرافی: پزشکان اغلب کودکان مشکوک به ایلئوس را با سونوگرافی مورد بررسی قرار می‌دهند. اسکنهای پرتو فراصوت در صورت وجود در هم فرورفتگی، معمولا یک ناحیه در هم پیچیده در روده نشان می‌دهند.
  • تنقیه باریوم یا هوا: این فرآیند شامل وارد کردن هوا یا باریم مایع از طریق رکتوم به درون کولون، و سپس تصویر برداری X-ray از شکم است. این روش می‌تواند ایلئوس حاصل از در هم فرورفتگی را در برخی کودکان برطرف سازد.

درمان

گزینه‌های درمانی ایلئوس شامل منتظر ماندن برای برطرف شدن ایلئوس، ایجاد تغییرات تغذیه‌ای، یا ایجاد تغییرات دارویی است. گاهی جراحی ضروری پیدا می‌کند. انتخاب گزینه درمانی مناسب، به شدت ایلئوس و علت زمینه‌ای آن بستگی خواهد داشت.

درمانهای ممکن برای ایلئوس عبارتند از:

مراقبت بیمارستانی

ایلئوس مرتبط با جراحی اغلب طی پند روز پس از جراحی بهبود می‌یابد. ایلئوس فلجی هم با ایجاد تغییرات دارویی در افراد، بهبود می‌یابد. با این وجود، افراد ممکن است به بستری در بیمارستان تا برطرف شدن کامل مسئله، نیاز داشته باشند.

درمان در بیمارستان شامل مواردز یر است:

  • مایعات داخل وریدی برای جلوگیری از دهیدراسیون
  • دکمپرسیون نازوگاستریگ، که طی آن از یک لوله برای ساکشن موادی که فرد ممکن است بالا بیاورد، استفاده می‌شود
  • تسکین درد

تغییرات تغذیه‌ای

شرایطی مانند بیماری کرون و دیورتیکوبیت می‌توانند باعث انسداد نسبی روده شوند. در این وضعیت تنها قسمتی از مواد روده‌ای قادر به عبور در طول روده هستند.

پزشک ممکن است رژیم غذایی با فیبر کم را برای این افراد توصیه کند تا مدفوع حرکت آسان‌تری داشته باشد. این رژیم، کمتر کردن غذاهای شامل غلات کامل، سبزیجات و آجیلها را شامل می‌شود.

تغییرات دارویی

ایلئوس فلجی که توسط دارو ایجاد می‌شود، می‌تواند با مصرف داروی دیگری از جمله متوکلوپرامید (رگلان) که بمنظور تحریک حرکات روده مصرف می‌شود، برطرف شود. 

گزینه دیگر، قطع مصرف داروی عامل ایلئوس است. با این وجود، این راه حل تنها تحت نظارت پزشک اتخاذ شود. این روش همواره برای قطع ترکیبات ضد افسردگی و برخی داروهای دیگر بصورت ناگهانی، قابل پیشنهاد نیست.

جراحی

اگر دارو یا تغییرات تغذیه‌ای باعث برطرف شدن ایلئوس نشد، یا انسداد شدید بود، فرد ممکن است نیازمند جراحی باشد.

رویکردهای جراحی شامل خارج کردن عامل انسداد محل، و یا بازسازی یا خارج کردن ناحیه آسیب دیده‌ی روده است.

بالغین با سنین بالا یا افراد مبتلا به کانسر کولون ممکن است کاندید مناسبی برای جراحی‌های گسترده نباشند. در عوض، آنها ممکن است تحت جاگذاری استنت بمنظور باز نگه داشتن روده و قادر ساختن مواد روده بمنظور حرکت آسانتر، قرار گیرند.

در برخی موارد افراد ممکن است نیاز به خارج کردن کل روده خود داشته باشند. در این موارد، جراح یک اوستومی انجام می‌دهد. وی یک دهانه در شکم به نام استوما ایجاد می‌کند که به مدفوع اجازه خارج شدن و ورود به یک کیسه را می‌دهد.

با تمام این تفاسیر، اوستومی نیازمند مراقبت مادام العمر از فرد بمنظور داشتن یک زندگی سالم است.

تداخل‌ها

ایلئوس شناسایی نشده و درمان نشده می‎تواند باعث تداخلات شدید و تهدید کننده بالقوه حیات شود. از جمله:

نکروز

نکروز، بافت مرده است. نکروز زمانی رخ می‌دهد که خون به روده نرسد. بافت روده دچار مرگ شده و ضعیف می‌شود. دیواره ضعیف روده مستعد پاره شدن است که به محتویات روده اجازه خروج می‌دهد.

عفونت

محتویات روده مملو از باکتری هستند. زمانیکه این محتویات به درون حفره شکم وارد می‌شوند، باعث یک عفونت شدید تحت عنوان پریتونیت می‌گردند. پریتونیت باکتریایی می‌تواند به سپسیس، که یک عفونت سراسری بوده و می‌تواند مرگبار باشد، منجر شود.

بهبودی

طی چند پس از جراحی، عملکرد روده به حالت طبیعی خود باز می‌گردد. اگر این زمان طولانی‌تر شود، تحت عنوان ایلئوس فلجی شناخته می‌شود.

بهبودی ایلئوس به درمان دقیق علت زمینه‌ای بستگی دارد.

دورنما

ایلئوس یک وضعیت نسبتا شایع است که درمان آسانی دارد. این وضعیت خصوصا در افرادی که تحت اعمال جراحی شکم یا لگن قرار می‌گیرند، شایع است.

آگاهی از علائم، کلید بهبود دورنما و کاهش خطرات تداخل‌ها است. بررسی درمان دارویی دقیق به محض ظهور علایم، ضروری است.

رضا مجیدآذر


نمایش دیدگاه ها (0)
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *