دندان مصنوعی متحرک پس از خارج شدن از دهان نباید بدون مراقبت روی میز یا داخل ظرف خشک رها شود. در بیشتر موارد، بهتر است پروتز پس از تمیز شدن در آب خنک یا ولرم نگهداری شود تا خشک نشود و شکل خود را از دست ندهد. البته جنس دندان مصنوعی، وجود قطعات فلزی و دستور سازنده محلول نیز اهمیت دارد. بنابراین روش نگهداری دندان مصنوعی خارج از دهان برای همه پروتزها کاملاً یکسان نیست.
افرادی که به دلیل لق شدن مداوم پروتز به دنبال درمانی ثابت تر هستند، می توانند شرایط خود را برای انجام ایمپلنت دندان در تهران بررسی کنند. انتخاب میان دندان مصنوعی معمولی، اوردنچر و ایمپلنت به وضعیت استخوان فک، سلامت عمومی و تعداد دندان های ازدست رفته بستگی دارد. برای ارزیابی این شرایط می توان از مشاوره دکتر رضا نوری در مرکز ایمپلنت تهران استفاده کرد.
دندان مصنوعی را بیرون از دهان کجا بگذاریم؟
پس از خارج کردن پروتز، ابتدا باقی مانده غذا و چسب دندان مصنوعی را با آب بشویید. سپس تمام سطوح آن را با مسواک نرم و شوینده غیر ساینده تمیز کنید. پروتز شسته شده را داخل ظرف تمیز و دربسته حاوی آب خنک یا ولرم قرار دهید. اگر دندانپزشک استفاده از محلول مخصوص را توصیه کرده است، زمان درج شده روی بسته بندی را رعایت کنید و پیش از قرار دادن پروتز در دهان، آن را کاملاً آبکشی کنید.
چرا نباید دندان مصنوعی خشک بماند؟
بخش پایه بسیاری از دندان های مصنوعی از رزین ساخته می شود. خشک ماندن طولانی ممکن است انعطاف و ثبات ابعادی این ماده را تحت تاثیر قرار دهد. تغییر شکل حتی اگر با چشم دیده نشود، می تواند باعث کاهش تطابق پروتز با لثه، ایجاد لقی یا افزایش فشار بر بعضی نقاط دهان شود.
قرار دادن پروتز در آب هنگام استفاده نکردن، به حفظ رطوبت و فرم آن کمک می کند. با این حال، اگر دندانپزشک برای پروتز خاصی نگهداری خشک را تجویز کرده است، همان دستور اولویت دارد. نوع مواد به کار رفته و وجود لایه نرم داخل پروتز می تواند شیوه مراقبت را تغییر دهد.
آب معمولی بهتر است یا محلول مخصوص؟
آب خنک یا ولرم برای جلوگیری از خشک شدن پروتز انتخاب مناسبی است، اما به تنهایی نقش پاک کننده کامل را ندارد. محلول های مخصوص می توانند به کاهش جرم نرم، لکه و بوی نامطبوع کمک کنند. این محلول ها جای مسواک زدن را نمی گیرند و باید در کنار پاکسازی مکانیکی استفاده شوند.
مدت خیساندن در محصولات مختلف متفاوت است. بعضی محلول ها برای چند دقیقه و برخی برای استفاده طولانی تر طراحی شده اند. باقی گذاشتن پروتز در محلول بیش از زمان توصیه شده ممکن است به سطح رزینی، بخش فلزی یا لایه نرم آن آسیب بزند. دستور روی محصول و توصیه دندانپزشک باید دقیق رعایت شود.
آیا می توان از آب داغ استفاده کرد؟
خیر. آب داغ یا جوش ممکن است پایه پلاستیکی پروتز را تغییر شکل دهد. در این حالت دندان مصنوعی دیگر به درستی روی لثه نمی نشیند و احتمال ایجاد درد، زخم یا لقی بیشتر می شود. برای شستشو و نگهداری، آب خنک یا ولرم کافی است. گذاشتن ظرف پروتز کنار بخاری، شوفاژ یا زیر نور مستقیم خورشید نیز کار درستی نیست.
دندان مصنوعی را پیش از نگهداری چگونه تمیز کنیم؟
تمیز کردن روزانه از تجمع پلاک میکروبی، لکه و باقی مانده غذا جلوگیری می کند. مراحل زیر برای بیشتر پروتزهای متحرک مناسب است:
- سینک را کمی از آب پر کنید یا یک حوله نرم داخل آن بگذارید تا پروتز در صورت افتادن نشکند.
- دندان مصنوعی را زیر آب خنک یا ولرم بشویید.
- باقی مانده چسب را از سطح پروتز و لثه پاک کنید.
- تمام بخش ها، به ویژه سطح تماس با لثه و فضای میان دندان ها را با برس نرم تمیز کنید.
- از شوینده مخصوص دندان مصنوعی یا محصولی که دندان پزشک تأیید کرده است استفاده کنید.
- پروتز را آبکشی کرده و داخل ظرف تمیز قرار دهید.
خمیر دندان های معمولی ممکن است مواد ساینده داشته باشند و روی سطح پروتز خراش های ریز ایجاد کنند. این خراش ها محل مناسبی برای تجمع رنگدانه و پلاک هستند. مواد سفیدکننده خانگی و شوینده های پودری نیز گزینه ایمنی محسوب نمی شوند.
نگهداری دندان مصنوعی فلزی چه تفاوتی دارد؟
پروتز پارسیل ممکن است گیره یا اسکلت فلزی داشته باشد. بعضی ترکیبات پاک کننده، به خصوص محلول های حاوی سفیدکننده، می توانند موجب خوردگی، تغییر رنگ یا آسیب به بخش فلزی شوند. به همین دلیل نباید هر قرص یا محلول موجود در بازار را برای پروتز فلزی به کار برد.
بهتر است محصولی انتخاب شود که روی بسته بندی آن، سازگاری با دندان مصنوعی پارسیل فلزی ذکر شده باشد. اگر جنس پروتز مشخص نیست، دندانپزشک می تواند شوینده مناسب و مدت خیساندن را تعیین کند. برای بررسی آسیب، زنگ زدگی یا تغییر تطابق پروتز نیز می توان به دکتر رضا نوری و مرکز ایمپلنت تهران مراجعه کرد.
آیا لازم است شب ها دندان مصنوعی را خارج کنیم؟
خارج کردن پروتز هنگام خواب به لثه و بافت های زیر آن فرصت استراحت می دهد. باقی ماندن مداوم دندان مصنوعی در دهان، به خصوص اگر به خوبی تمیز نشده باشد، ممکن است احتمال التهاب، زخم و عفونت قارچی را افزایش دهد. مگر اینکه دندانپزشک به دلیل شرایط درمانی دستور دیگری داده باشد، بهتر است پروتز شب ها خارج شود.
پس از خارج کردن، دهان نیز باید تمیز شود. لثه، زبان و سقف دهان را با مسواک بسیار نرم پاک کنید. در پروتز پارسیل، دندان های طبیعی باقی مانده به مراقبت بیشتری نیاز دارند؛ زیرا تجمع پلاک اطراف گیره ها می تواند احتمال پوسیدگی و بیماری لثه را افزایش دهد.
آیا می توان دندان مصنوعی را داخل دستمال گذاشت؟
این کار توصیه نمی شود. پیچیدن پروتز در دستمال باعث خشک شدن آن می شود و احتمال دارد با زباله اشتباه گرفته شود. همچنین پروتز بدون محافظ ممکن است از روی میز بیفتد یا در دسترس کودک و حیوان خانگی قرار بگیرد. ظرف مخصوص درب دار، تمیز و دارای اندازه مناسب، انتخاب امن تری است. آب داخل ظرف نیز باید هر روز تعویض شود.
چه اشتباهاتی به دندان مصنوعی آسیب می زند؟
رایج ترین اشتباه ها شامل استفاده از آب داغ، مسواک زبر، خمیر دندان ساینده، سفید کننده خانگی و محلول نامناسب است. تلاش برای خم کردن گیره های فلزی یا تراش دادن قسمت آزاردهنده نیز ممکن است پروتز را خراب کند. اگر دندان مصنوعی لق شده، هنگام جویدن حرکت می کند یا روی لثه زخم ایجاد کرده است، افزایش مقدار چسب راه حل اصلی نیست و باید تناسب آن بررسی شود.
چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟
بوی نامطبوع ماندگار، تغییر رنگ شدید، ترک خوردگی، لق شدن، درد هنگام جویدن و ایجاد زخم های تکرار شونده نیازمند بررسی هستند. همچنین اگر پروتز پس از قرار گرفتن در آب یا محلول تغییر شکل داده است، نباید آن را با فشار داخل دهان جا انداخت.
رعایت روش نگهداری دندان مصنوعی خارج از دهان عمر پروتز را بیشتر می کند، اما نمی تواند مشکل ناشی از تحلیل استخوان یا تغییر فرم لثه را برطرف کند. برای بررسی تناسب پروتز و مقایسه آن با گزینه هایی مانند اوردنچر یا ایمپلنت، ارزیابی دکتر رضا نوری در مرکز ایمپلنت تهران می تواند مسیر درمان را مشخص کند.
