سلامت زنان موضوعی نیست که فقط به دوران بارداری یا زمان بروز یک مشکل جدی محدود شود. بسیاری از بیماریهای زنان در مراحل ابتدایی، علائم خفیف و گاه نامحسوس دارند و اگر به موقع بررسی نشوند میتوانند به مشکلات پیچیدهتری تبدیل شوند. سوال مهمی که برای بسیاری از بانوان مطرح است این است که دقیقا چه زمانی باید به متخصص زنان مراجعه کرد؟
در این گفتوگو دکتر زهرا خلج سرشکی متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ نازایی و آی وی اف در تهران با شماره نظام پزشکی ۱۱۷۲۵۷ به این پرسشها پاسخ میدهند.
بیوگرافی دکتر زهرا خلج سرشکی
دکتر زهرا خلج سرشکی از سال ۱۳۹۱ فعالیت حرفهای خود را آغاز کردهاند و در زمینه درمان ناباروری با استفاده از تکنولوژیهای کمکباروری مانند IUI، IVF، ICSI و PGD تجربه گستردهای دارند. دکتر خلج علاوه بر درمان نازایی، در حوزه جراحیهای کم تهاجمی مانند لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی، درمان کیست تخمدان، حاملگی خارج از رحم، اختلالات قاعدگی، درمان سقط مکرر و همچنین خدمات زیبایی زنان فعالیت میکنند.
کسب رتبه دوم فلوشیپ ناباروری از دانشگاه علوم پزشکی تهران، عضویت در انجمنهای معتبر داخلی و بینالمللی از جمله انجمن باروری و جنینشناسی اروپا و انجمن علوم باروری آمریکا و دریافت بورد تخصصی، بخشی از سوابق علمی ایشان است. بسیاری از بیماران، دکتر خلج را به عنوان یکی از پزشکان برجسته در حوزه ناباروری میشناسند و تجربه موفق درمان پس از سالها ناباروری را با ایشان گزارش کردهاند. در ادامه، پاسخهای ایشان را از زبان خودشان میخوانید.
خانم دکتر، اولین نشانههایی که نباید نادیده گرفته شوند چیست؟
همیشه به بیمارانم میگویم که بدن ما با نشانهها صحبت میکند و نباید این پیامها را نادیده بگیریم. یکی از مهمترین علائمی که باید جدی گرفته شود بینظمی قاعدگی است به خصوص اگر این بینظمی بیش از دو تا سه ماه ادامه داشته باشد یا با درد شدید همراه باشد. خونریزیهای غیر عادی، لکه بینی بین دو قاعدگی، خونریزی بعد از رابطه جنسی یا دردهای مزمن لگنی هم از علائمی هستند که حتما باید بررسی شوند.
همچنین اگر فردی دچار ترشحات غیرطبیعی، خارش یا سوزش مداوم باشد، نباید تصور کند که این مشکل خود به خود برطرف میشود. در حوزه ناباروری هم اگر زوجی پس از یک سال رابطه منظم بدون پیشگیری موفق به بارداری نشوند، توصیه میکنم برای بررسی تخصصی مراجعه کنند.
آیا مراجعه سالانه حتی بدون علامت ضروری است؟
بله؛ مراجعه سالانه به متخصص زنان حتی در صورت نداشتن علامت یک اقدام هوشمندانه برای حفظ سلامت است. بسیاری از بیماریها مانند برخی کیستهای تخمدان، فیبرومهای رحمی یا حتی تغییرات دهانه رحم ممکن است در مراحل ابتدایی بدون علامت باشند. در معاینه دورهای میتوان این موارد را زود تشخیص داد و از پیشرفت آنها جلوگیری کرد.
در مراجعههای سالانه علاوه بر معاینه، در صورت نیاز آزمایش پاپ اسمیر، سونوگرافی یا بررسیهای تکمیلی انجام میشود. این چکاپها به ما کمک میکند وضعیت رحم، تخمدانها و سلامت عمومی دستگاه تناسلی را ارزیابی کنیم.
نقش چکاپهای دورهای در پیشگیری چیست؟
چکاپهای دورهای در واقع ستون اصلی پیشگیری در سلامت زنان هستند. بسیاری از بیماریهای زنان اگر در مراحل اولیه تشخیص داده شوند با درمانهای سادهتر و کم تهاجمی قابل کنترل هستند. در مواردی که کیست تخمدان یا ضایعات دهانهرحم در مراحل ابتدایی شناسایی شوند میتوان با روشهایی مثل لاپاراسکوپی یا هیستروسکوپی آنها را درمان کرد.
در حوزه ناباروری نیز بررسیهای دورهای به ما کمک میکند اختلالات هورمونی یا مشکلات ساختاری را پیش از آنکه پیچیده شوند، شناسایی کنیم.
بیماریهایی وجود دارد که خانمها به اشتباه فکر کنند ربطی به متخصص زنان ندارد؟
گاهی خانمها تصور میکنند که مشکلاتشان به متخصص داخلی، پوست یا حتی فقط به استرس مربوط است، در حالی که ریشه آن میتواند در سیستم هورمونی و سلامت زنان باشد.
اختلالات هورمونی
ریزش موی شدید، آکنههای مقاوم به درمان، افزایش وزن ناگهانی یا حتی نوسانات خلقی شدید اغلب به اختلالات هورمونی مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، مشکلات تیروئید یا اختلالات هورمون پرولاکتین مرتبط هستند. بسیاری از بیماران من ابتدا برای درمان جوش یا ریزش مو به متخصص پوست مراجعه کردهاند اما بعد از بررسیهای دقیق مشخص شده که مشکل اصلی هورمونی بوده است.
حتی در برخی موارد، افسردگی یا اضطرابهای مقاوم به درمان میتواند با تغییرات هورمونی در دوران پیش از قاعدگی، پس از زایمان یا نزدیک یائسگی ارتباط داشته باشد. بنابراین اگر علائمی وجود دارد که درمانهای معمول نتیجه ندادهاند حتما باید احتمال منشا هورمونی یا زنان بررسی شود.
مشکلات رحم
کمخونیهای مکرر ممکن است ناشی از خونریزیهای شدید قاعدگی باشد که خود بیمار آن را طبیعی تصور میکند. یا دردهای مزمن لگنی و کمردردهای مداوم گاهی به مشکلاتی مانند اندومتریوز یا فیبرومهای رحمی مربوط هستند، نه فقط مشکلات عضلانی.
من همیشه تاکید دارم که بدن یک سیستم به هم پیوسته است. سلامت زنان فقط محدود به رحم و تخمدان نیست. تعادل هورمونی بر پوست، مو، خلق و خو، متابولیسم و حتی سلامت قلب و استخوانها تاثیر میگذارد.
به زنانی که مراجعه را به تعویق میاندازند چه میگویید؟
درک میکنم که برخی خانمها به دلیل مشغلهکاری، مسئولیتهای خانوادگی یا حتی ترس و اضطراب، مراجعه به متخصص زنان را به تعویق میاندازند. اما همیشه به آنها میگویم که سلامت شما پایه و اساس تمام نقشهایی است که در زندگی دارید. اگر خودتان سالم نباشید نمیتوانید از خانواده و فرزندانتان به خوبی مراقبت کنید.
به تعویق انداختن مراجعه ممکن است باعث شود یک مشکل ساده به مسئلهای جدی تبدیل شود. بسیاری از بیمارانی که برای درمان ناباروری مراجعه میکنند اگر زودتر اقدام کرده بودند مسیر درمانشان کوتاه و ساده میشد. توصیه میکنم به جای ترس از نتیجه با آگاهی و آرامش برای بررسی وضعیت سلامت خود اقدام کنید.
مسیر سریع دکتردکتر برای مراجعه به متخصص
مراجعه به متخصص زنان نباید تنها به زمان بروز درد یا مشکل جدی محدود شود. توجه به علائم اولیه، انجام چکاپهای منظم و اقدام به موقع در شرایط اورژانسی میتواند از بسیاری از عوارض جدی پیشگیری کند. سلامت زنان پیوند مستقیمی با کیفیت زندگی، باروری، آرامش روان و سلامت خانواده دارد و نباید آن را به تعویق انداخت.
اگر مدتها است مراجعه به متخصص زنان را به تعویق انداختهاید یا سوالی درباره وضعیت سلامت خود دارید همین امروز برای دریافت نوبت از سامانه دکتردکتر اقدام کنید. از طریق پلتفرم نوبت دهی آنلاین دکتردکتر میتوانید به راحتی زمان مراجعه خود را تنظیم کرده و با انتخاب آگاهانه پزشک، گامی مهم برای حفظ سلامت خود بردارید.
