انتشار این مقاله


دوپامین و سروتونین چه نقشی در فرآیندهای عملکردی مغز دارند؟

دوپامین و سروتونین انتقال دهنده های عصبی هستند که به تنظیم بسیاری از عملکردهای بدن از جمله خواب و حافظه و همچنین متابولیسم و ​​بهزیستی عاطفی کمک می کنند.

دوپامین و سروتونین پیام رسان های شیمیایی یا انتقال دهنده های عصبی هستند که به تنظیم بسیاری از عملکردهای بدن کمک می کنند. آنها در خواب و حافظه و همچنین متابولیسم و ​​بهزیستی عاطفی نقش دارند.

افراد از دوپامین و سروتونین به علت نقشهایی که در تنظیم خلق و احساسات دارند ، به عنوان “هورمونهای شادی” یاد می کنند.

آنها همچنین در چندین بیماری سلامت روان از جمله خلق و خوی پایین و افسردگی درگیر هستند.

دوپامین و سروتونین در فرآیندهای مشابهی در بدن نقش دارند ، اما عملکرد متفاوتی دارند. عدم تعادل این مواد شیمیایی می تواند باعث بیماریهای مختلفی شود که نیاز به درمان های مختلفی دارد.

در این مقاله ، ما به تفاوت های دوپامین و سروتونین ، رابطه آنها و پیوند آن ها با مسائل پزشکی و سلامت کلی می پردازیم.

دوپامین چیست؟

نورونها در مغز دوپامین را آزاد می کنند که سیگنال هایی بین نورون ها منتقل میکند.

بدن از دوپامین برای ایجاد مواد شیمیایی به نام نوراپی نفرین و اپی نفرین استفاده می کند.

دوپامین نقش اساسی در سیستم پاداش، گروهی از فرآیندهای مغزی دارد که انگیزه ، تمایل و اشتیاق را کنترل می کنند، دارد.

سطح دوپامین بر عملکردهای بدنی زیر تأثیر می گذارد:

  • خلق و خو
  • خواب
  • یادگیری
  • حرکت
  • هوشیاری
  • جریان خون
  • خروجی ادرار

سروتونین چیست؟

سروتونین یکی دیگر از انتقال دهنده های عصبی موجود در مغز است.

 بیش از ۹۰٪ از کل سروتونین بدن در سلول های انتروکرومافین موجود در روده قرار دارد، جایی که به تنظیم حرکت دستگاه گوارش کمک می کند.

علاوه بر کمک به هضم غذا ، سروتونین در تنظیم فعالیتهای زیر نقش دارد:

  • چرخه خواب و بیداری
  • خلق و خوی و احساسات
  • متابولیسم و ​​اشتها
  • شناخت و تمرکز
  • فعالیت هورمونی
  • دمای بدن
  • لخته شدن خون

تفاوت بین دوپامین و سروتونین

اگرچه دوپامین و سروتونین هردو پیامهایی را بین نورونها رد و بدل میکنند و بر خلق و تمرکز تأثیر می گذارند ، اما عملکردهای متمایز دیگری نیز دارند.

به عنوان مثال ، دوپامین سیگنالهای بین نورونی را که حرکت بدن و هماهنگی را کنترل می کنند منتقل می کند.

این انتقال دهنده عصبی همچنین در مرکز لذت و پاداش مغز نقش ایفا می کند و رفتارهای زیادی را به دنبال دارد. خوردن برخی غذاها ، مصرف داروهای غیرمجاز و درگیر شدن در رفتارهایی مانند قمار ، همگی می تواند باعث افزایش سطح دوپامین در مغز شود.

سطوح بالاتر دوپامین می تواند منجر به احساس سرخوشی ، سعادت و افزایش انگیزه و تمرکز شود. بنابراین قرار گرفتن در معرض مواد و فعالیتهایی که باعث افزایش دوپامین می شوند ، می تواند برای برخی از افراد اعتیاد آور باشد.

مانند دوپامین ، سروتونین نیز می تواند بر خلق و خو و احساسات افراد تأثیر بگذارد ، اما به تنظیم عملکردهای گوارشی مانند اشتها ، متابولیسم و ​​تحرک روده نیز کمک می کند.

رابطه دوپامین و سروتونین

انتقال دهنده های عصبی مستقل عمل نمی کنند.

آنها برای حفظ تعادل شیمیایی دقیق در بدن با یکدیگر تعامل و تأثیر دارند. پیوندهای محکمی بین سیستمهای سروتونین و دوپامین ، از نظر ساختاری و عملکردی وجود دارد.

در بعضی موارد به نظر می رسد سروتونین تولید دوپامین را مهار می کند ، به این معنی که مقادیر کم سروتونین می تواند منجر به تولید بیش از حد دوپامین شود. این ممکن است به دلیل نقشی که دوپامین در رفتار جوایز پاداش ایفا می کند ، منجر به رفتار تکانشی شود.

سروتونین رفتار تحریک کننده را مهار می کند ، در حالی که دوپامین باعث افزایش تحریک پذیری می شود.

دوپامین و سروتونین اثرات متضادی بر اشتها دارند. در حالی که سروتونین اشتها را سرکوب می کند ، سطح پایین دوپامین می تواند گرسنگی را تحریک کند.

کدام بیماری با دوپامین و سروتونین ارتباط دارد؟

داشتن سطح غیر طبیعی از دوپامین یا سروتونین می تواند به چندین بیماری مختلف پزشکی منجر شود.

هر دو انتقال دهنده عصبی می توانند بر اختلالات خلقی مانند افسردگی تأثیر بگذارند. عدم تعادل همچنین می تواند منجر به بیماری مشخصی شود که بر عملکردهای مختلف بدن تأثیر می گذارد.

در بخش های زیر این شرایط را با جزئیات بیشتری پوشش می دهیم:

دوپامین

داشتن دوپامین بیش از حد یا خیلی کم می تواند ارتباط بین نورون ها را مختل کند و منجر به ایجاد بیماری جسمی و روانی شود.

کمبود دوپامین ممکن است در شرایط و علائم زیر نقش مهمی داشته باشد:

  • بیماری پارکینسون
  • افسردگی
  • جنون جوانی(اسکیزوفرنی)
  • توهم

دوپامین همچنین در رفتارهای انگیزشی و پاداش نقش دارد.

اگرچه کمبود دوپامین به تنهایی ممکن است مستقیماً باعث افسردگی نشود ، اما داشتن سطح پایین دوپامین ممکن است باعث علائم خاصی در ارتباط با افسردگی شود.

این علائم می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • کمبود انگیزه
  • اختلال تمرکز
  • احساس ناامیدی و ناتوانی
  • از دست دادن علاقه به فعالیت های لذت بخش قبلی

ژن SLC6A3 دستورالعملهایی را برای ایجاد پروتئین انتقال دهنده دوپامین ارائه می دهد. این پروتئین مولکولهای دوپامین را در غشاهای نورونی منتقل می کند.

یک بیماری پزشکی شناخته شده به عنوان سندرم کمبود حمل و نقل دوپامین یا پارکینسونیزم دیستونی شیرخوارگی ، هنگامی رخ می دهد که جهش در ژن SLC6A3 بر عملکرد پروتئین های انتقال دهنده دوپامین تأثیر می گذارد.

سندرم کمبود حمل و نقل دوپامین سیگنالینگ دوپامین را مختل می کند که بر توانایی بدن در تنظیم حرکت تأثیر می گذارد.

به همین دلیل ، سندرم کمبود حمل و نقل دوپامین علائمی شبیه به بیماری پارکینسون ایجاد می کند ، از جمله:

  • لرزش ، اسپاسم و گرفتگی عضلات
  • اختلال در خوردن ، بلعیدن ، صحبت کردن و حرکت کردن
  • اختلال در هماهنگی و مهارت
  • حرکات غیر ارادی یا غیر طبیعی چشم
  • کاهش حالت  چهره یا هیپومیمیا
  • خوابیدن دشوار
  • عفونت های مکرر ذات الریه
  • مشکلات گوارشی مانند رفلاکس اسید و یبوست

سروتونین

مشابه دوپامین ، محققان سطح غیر طبیعی سروتونین را با چندین بیماری پزشکی ، به ویژه اختلالات خلقی مانند افسردگی و اضطراب مرتبط کرده اند.

برخلاف تصور عامه ، به نظر می رسد که سروتونین کم لزوماً باعث افسردگی نمی شود. چندین عامل فراتر از بیوشیمی در افسردگی نقش دارند ، از جمله:

  • ژنتیک و تاریخچه خانواده
  • سبک زندگی و سطح استرس
  • محیط
  • بیماری زمینه ای

گفته می شود ، داشتن سروتونین پایین ممکن است خطر ابتلا به افسردگی را در فرد افزایش دهد. داروهای سروتونینی مانند مهارکننده های انتخابی بازگشت مجدد سروتونین (SSRIs) ، که باعث افزایش در دسترس بودن سروتونین در مغز می شوند ممکن است به درمان افسردگی کمک کنند.

داروهای SSRI شامل موارد زیر است:

  • فلوکستین (پروزاک)
  • سرترالین (زولوفت)
  • اسکیتالوپرام (لکساپرو)
  • پاروکستین  (پاکسیل)
  • سیتالوپرام (سلکسا)

از طرف دیگر ، داشتن بیش از حد سروتونین می تواند به یک وضعیت پزشکی بالقوه تهدید کننده زندگی به نام سندرم سروتونین منجر شود.

سندرم سروتونین یا سمیت سروتونین می تواند بعد از مصرف زیاد داروی سروتونرژیک یا مصرف چندین داروی سروتونرژیک به طور همزمان ایجاد شود.

سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) لیستی از داروهای سروتونرژیک را در سال ۲۰۱۶ تهیه کرد. گذشته از SSRI ، برخی از این داروها شامل موارد زیر است:

  • مهارکننده های بازجذب مجدد سروتونین و نوراپی نفرین (SNRI) ، مانند ونلافاکسین
  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (TCAs) ، مانند دزیپرامین و ایمی پرامین
  • برخی داروهای میگرنی ، از جمله آلوتریپتان و ریزاتریپتان

طبق گفته FDA ، داروهای تسکین دهنده اپیوئیدی می توانند با داروهای سروتونرژیک تداخل داشته باشند ، که می تواند منجر به تجمع سروتونین یا افزایش اثرات آن در مغز شود.

خلاصه

انتقال دهنده های عصبی دوپامین و سروتونین عملکردهای مشابه بدن را تنظیم می کنند اما اثرات متفاوتی دارند.

دوپامین تنظیم کننده خلق و حرکت عضلات است و در سیستمهای لذت و پاداش مغز نقش اساسی دارد.

بر خلاف دوپامین ، بدن بیشترسروتونین را  به جای مغز در روده ذخیره می کند. سروتونین به تنظیم خلق ، دمای بدن و اشتها کمک می کند.

داشتن مقادیر بیش از حد یا خیلی کم از انتقال دهنده های عصبی می تواند باعث علائم روانی و جسمی شود.

فائزه رحیمی


نمایش دیدگاه ها (0)
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *