ترک اعتیاد و معده درد

ترک اعتیاد باعث می‌شود که روده و معده که ماه‌ها یا سال‌ها در حالت «ترمز عصبی» بوده‌اند، ناگهان با بیش‌فعالی شدید، عدم تعادل انتقال‌دهنده‌ها، طوفان اسید و کمبود مسکن‌های طبیعی، دچار اسپاسم، التهاب، اسهال و درد شوند. در این مقاله عوامل تشدید درد معده حین ترک اعتیاد بررسی می شود و ۲۰ عادت ساده برای درمان معده در در زمان ترک اعتیاد آموزش داده می شود.

علت درد معده و مشکلات گوارش حین ترک اعتیاد

برای درک رابطه ترک اعتیاد و درد معده باید نگاهی به سیستم عصبی-گوارشی بیندازیم. دستگاه گوارش تنها یک لوله برای هضم غذا نیست، بلکه دارای سیستم عصبی مستقل خود (به نام سیستم عصبی انتریک) است که به آن مغز دوم می‌گویند. این سیستم به شدت تحت تأثیر مواد مخدر و محرک‌ها قرار دارد. در ادامه دلایل درد معده حین ترک اعتیاد بررسی می شود.

۱. بازگشت به حالت اولیه با شتاب معکوس

مواد مخدر به ویژه اپیوئیدها مانند هروئین، متادون، ترامادول، کدئین با اتصال به گیرنده‌های مو (Mu) در دیواره روده، باعث دو اتفاق می‌شوند:

کند شدن شدید حرکت روده (پریستالتیک) ← یبوست مزمن

کاهش ترشح اسید و آنزیم‌های گوارشی

وقتی مصرف ماده را ناگهان قطع می‌کنید، گیرنده‌های روده که مدت‌ها بی‌کار بوده‌اند، ناگهان بیش‌فعال می‌شوند. در نتیجه حرکت انفجاری روده باعث اسهال شدید (گاهی ۱۵ تا ۲۰ بار در روز) و علاوه بر آن انقباضات اسپاسمودیک و غیرهماهنگ عضلات صاف روده باعث درد کرامپی کولیكی می شود.

۲. عدم تعادل ناگهانی انتقال‌دهنده‌های عصبی

مواد مخدر سطح دو ماده کلیدی در مغز و روده را تغییر می‌دهند:

بیش از ۹۰٪ سروتونین بدن در روده ساخته می‌شود. مواد مخدر آزادسازی سروتونین را مختل می‌کنند. در ترک، طوفان ناگهانی سروتونین رخ می‌دهد که باعث تهوع، استفراغ و اسهال شدید می‌شود.در ترک، دوپامین به شدت افت می‌کند. این افت، مستقیماً مرکز تهوع در ساقه مغز را تحریک می‌کند.

۳. افزایش بی‌رویه اسید معده

مواد مخدر و الکل، تولید پروستاگلاندین‌های محافظ در دیواره معده را کاهش می‌دهند (پروستاگلاندین‌ها از معده در برابر اسید محافظت می‌کنند).

• معده در زمان اعتیاد: آسیب دیده اما بی‌حس است.
• معده در زمان ترک: افزایش ناگهانی اسید هیدروکلریک بدون لایه محافظ باعث سوزش، التهاب، زخم‌های استرس و درد سوزشی در بالای معده (اپی‌گاستر)

۴. سیستم اوپیوئیدی درون‌زا (اندورفین‌ها)

بدن شما به طور طبیعی اندورفین (مسکن درونی) تولید می‌کند. مصرف طولانی مواد خارجی، تولید اندورفین طبیعی را کاملاً متوقف می‌کند. حین ترک، تا مدتها سطح اندورفین صفر است. روده و معده بدون این «ضد درد طبیعی»، هر انقباض یا تحریک کوچکی را به صورت درد شدید احساس می‌کنند.

جدول مقایسه نقش مواد مختلف بر درد معده

عوامل تشدید کننده درد معده حین ترک اعتیاد

برخی از عادات غلط می تواند موجب تشدید درد معده هنگام ترک اعتیاد شود. برخی از این عوامل عبارتند از:

۱- خوددرمانی

مهم‌ترین و خطرناک‌ترین عامل، مصرف خودسرانه مسکن‌های معمولی مثل ایبوپروفن یا دیکلوفناک است. مصرف این داروها ممکن است منجر به زخم معده شود.

۲-مصرف کافئین و نوشابه

دومین تشدیدکننده قدرتمند، کافئین است که در چای، قهوه، نوشابه‌های انرژی زا و حتی شکلات تلخ یافت می‌شود. کافئین باعث افزایش شدید اسید معده، شل کردن اسفنکتر مری که باعث رفلاکس و سوزش سر دل می‌شود، و تحریک حرکت روده که اسهال و گرفتگی را بدتر می‌کند.

۳- گرسنگی شدید

اسید معده بدون وجود غذا مستقیماً به دیواره معده حمله می‌کند و انقباضات اسپاسمیک را شدیدتر می‌کند. قانون طلایی در ترک این است که هرگز معده را بیش از سه ساعت خالی نگذارید، حتی اگر شده فقط یک بیسکویت ساده یا چند قاشق ماست.

۴- مصرف چربی ها و شیرینی

حین ترک، کیسه صفرا و آنزیم‌های گوارشی به خوبی کار نمی‌کنند. غذاهای چرب تخلیه معده را کند کرده و تهوع و نفخ ایجاد می‌کنند.

شیرینی‌ها و نوشابه‌های گازدار نیز با تخمیر در روده، اتساع و درد فشارنده ایجاد می‌کنند. موز، برنج، نان تست خشک و شیر بدون لاکتوز یا شیر بادام جزء بهترین رژیم غذایی برای ترک اعتیاد است.

۵- استرس

استرس بالا سطح کورتیزول را تا سه برابر افزایش می‌دهد که جریان خون معده را کاهش داده و باعث ایسکمی و درد می‌شود. در مراکز معتبر ترک اعتیاد ، رواندرمانگر با تجربه در جلسات روان درمانی روش های مدیریت استرس را آموزش می دهد. تنفس عمیق، مدیتیشن و قدم زدن آرام نه فقط برای آرامش ذهنی، بلکه واقعاً به کاهش درد معده کمک می‌کنند.

۶-خواب ناکافی

در ترک، بدن نیاز شدیدی به ترمیم بافت‌ها از جمله مخاط معده دارد. بی‌خوابی مزمن این ترمیم را متوقف می‌کند و سطح ملاتونین که محافظ معده است را کاهش می‌دهد.

۱۵ نکته مهم برای درمان درد معده حین ترک اعتیاد

رعایت برخی نکات اگرچه ساده به نظر می رسد اما به طور قابل توجهی درد معده هنگام ترک اعتیاد را کاهش می دهد:

۱. هرگز مسکن‌های خانواده ایبوپروفن یا دیکلوفناک را بدون تجویز پزشک مصرف نکنید

۲. به جای قهوه و چای پررنگ، دم کرده بابونه یا نعناع بنوشید

۳. معده خود را بیش از سه ساعت خالی نگذارید، حتی با یک بیسکویت ساده

۴. وعده‌های غذایی را بسیار کوچک و مکرر (هر دو ساعت یکبار) میل کنید

۵. از غذاهای چرب، سرخ شده و فست فود تا دو هفته اول اجتناب کنید

۶. آب جوشیده ولرم با کمی نمک و عسل بهترین نوشیدنی در ترک است

۷. شیر پرچرب و خامه را با شیر بدون لاکتوز یا شیر بادام جایگزین کنید.

۸. یک کیسه آب گرم روی ناحیه ناف بگذارید تا گرفتگی کاهش یابد

۹. موز، برنج، نان تست خشک و سس سیب را در برنامه غذایی بگنجانید

۱۰. مصرف سیگار و نیکوتین را در ترک افزایش ندهید، چون رفلاکس را بدتر می‌کند

۱۱. به اندازه کافی بخوابید؛ بی‌خوابی ترمیم مخاط معده را متوقف می‌کند

۱۲. تنفس عمیق دیافراگمی انجام دهید تا استرس و اسید معده کاهش یابد

۱۳. از خم شدن ناگهانی، دراز و نشست و بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید

۱۴. در صورت اسهال شدید، محلول ORS (کم آبی خوراکی) بنوشید

۱۵. لوپرامید (دیفنوکسیلات) را فقط با نظر پزشک و دوز بسیار دقیق مصرف کنید

سخن آخر

درد معده در ترک اعتیاد، هرچند طاقت‌فرساست، اما شکست نیست. کلینیک تخصصی ترک اعتیاد طلوعی دوباره با تجهیزات مدرن وتیم پزشکی مجرب به صورت ۲۴ ساعته تمام علائم ترک بیماران را با تجویز داروهای مورد نیاز کنترل می نمایند تا بیمار با ترک اعتیاد بدون درد و خماری را تجربه کند.