انتشار این مقاله


پلی سومنوگرافی یا تست خواب چیست و برای چه بیمارانی تجویز می شود؟

پلی سومنوگرافی یا تست خواب اطلاعات مربوط به الگوهای خوابتان را ثبت می‌کند تا وجود هرگونه اختلال خوابی را در شما تشخیص دهد.

پلی سومنوگرافی یا تست خواب (PSG) در زمانی که شما کاملاً در خواب هستید انجام می‌شود. پزشک در هنگامی که در خواب هستید، شما را تحت نظر گرفته و اطلاعات مربوط به الگوهای خوابتان را ثبت می‌کند تا وجود هرگونه اختلال خوابی را در شما تشخیص دهد. وی موارد زیر را در طول PSG اندازه گیری می‌کند تا بتواند چرخه خواب شما را ترسیم کند:

  • امواج مغزی
  • فعالیت عضلات اسکلتی
  • میزان اکسیژن خون
  • ضربان قلب
  • میزان تنفس
  • حرکت چشم

‏تست خواب تغییرات بدن شما را بین دو مرحله خواب یعنی خواب همراه با حرکات چشم (REM) و خواب بدون حرکات سریع چشم (غیر REM) ثبت می‌کند. خواب غیر REM به مراحل «خواب سبک» و «خواب عمیق» تقسیم می‌شود.

در طول خواب REM، فعالیت مغزی شما زیاد است، اما فقط عضلات چشم و تنفس شما در حال فعالیت اند. این مرحله در واقع مرحله‌ای است که در آن خواب می‌بینید. در مرحله‌ی خواب غیر REM فعالیت مغزی کندتر است. فردی که فاقد هرگونه اختلال خوابی است، تقریباً هر ۹۰ دقیقه یک بار بین خواب غیر REM و REM تغییر فاز می‌دهد و حدودا چهار تا شش چرخه‌ی خواب را در هر شب تجربه می‌کند. ثبت چرخه خواب و واکنش بدنتان به تغییرات این چرخه ها، می‌تواند به شناسایی اختلالات موجود در الگوهای خوابتان کمک کند.

چرا به پلی سومنوگرافی نیاز داریم؟

پزشک می‌تواند از تست خواب برای تشخیص اختلالات خوابتان استفاده کند. وی اغلب علائم آپنه خواب را ارزیابی می‌کند که بیانگر اختلالی است که در آن تنفس به طور مداوم در طول خواب متوقف شده و دوباره شروع می‌شود. علائم آپنه خواب شامل موارد زیر است:

  • خواب‌آلودگی در طول روز با وجود استراحت کافی
  • خروپف مداوم و بلند
  • دوره‌هایی که در حین خواب نفس خود را در سینه نگه می‌دارید، که به دنبال نفس نفس زدن برای ورود هوا رخ می‌دهد.
  • بیدار شدن‌های مکرر در طول شب
  • خواب بی قرار

پلی سومنوگرافی همچنین به پزشکان در تشخیص اختلالات خواب زیر نیز کمک می‌کند:

  • نارکولپسی یا حمله خواب، که شامل خواب‌آلودگی شدید و حملات خواب در طول روز است
  • اختلالات تشنج مرتبط با خواب
  • اختلالات حرکتی دوره‌ای اندام ها یا سندرم پای بی‌قرار، که شامل خم و راست شدن غیرارادی پاها در هنگام خواب است.
  • اختلال رفتاری خواب REM، که شامل انجام رویا و خواب، در حین خواب است.
  • بی خوابی مزمن، که شامل مشکل در به‌خواب‌ رفتن یا ادامه‌ خواب است.

موسسه ملی قلب، ریه و خون (NHLBI) هشدار می‌دهد که اختلالات خواب درمان‌نشده خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا و سکته مغزی را افزایش می‌دهد. همچنین بین اختلالات خواب و افزایش خطر صدمات ناشی از افتادن و تصادفات رانندگی ارتباط مستقیمی وجود دارد.

چگونه می‌توان خود را برای یک پلی سومنوگرافی آماده کرد؟

برای کسب آمادگی برای PSG، باید از مصرف الکل و کافئین در بعد از ظهر و عصر روز قبل از تست خودداری کنید. الکل و کافئین می‌توانند بر الگوهای خواب و برخی از اختلالات خواب تأثیر بگذارند. در واقع وجود این مواد شیمیایی در بدن بر نتایج شما تأثیر می‌گذارد. همچنین باید از مصرف داروهای آرام‌بخش خودداری شود.

در صورت استفاده از هر دارویی، آن را به پزشک اطلاع دهید تا در صورت نیاز به قطع مصرف، این کار به‌موقع صورت بگیرد.

چه اتفاقی در طول پلی‌سومنوگرافی می‌افتد؟

این تست معمولاً در یک مرکز تخصصی خواب یا یک بیمارستان بزرگ انجام می‌شود. قرار ملاقات شما حدودا دو ساعت قبل از خواب معمولیتان آغاز می‌شود. شما یک شب کامل، در مرکز خواب می‌خوابید که یک اتاق خصوصی مشابه اتاق هتل است. همچنین می‌توانید هر آنچه را که به‌طور روزانه استفاده می‌کنید از قبیل لباس خواب، با خود به‌همراه داشته باشید.

یک تکنسین با تحت نظر گرفتن شما حین خواب، پلی سومنوگرافی را اجرا می‌کند. وی می‌تواند داخل اتاق شما را ببیند و بشنود و نیز شما می‌توانید در طول شب حرف‌های او را بشنوید و با وی صحبت کنید. در طول پلی سومنوگرافی، تکنسین موارد زیر را در شما اندازه می‌گیرد:

  • امواج مغزی
  • حرکات چشم
  • فعالیت عضلات اسکلتی
  • ضربان قلب و ریتم فشار خون
  • سطح اکسیژن خون
  • الگوهای تنفس، از جمله قطع یا مکث موقت تنفس
  • وضعیت بدن
  • حرکت اندام‌ها
  • خروپف و صداهای دیگر

برای ثبت این اطلاعات، تکنسین حس‌گرهای کوچکی به نام «الکترود» را روی مناطق زیر از بدن قرار می‌دهد:

  • سر
  • گیج‌گاه
  • سینه
  • پاها

این حس‌گر‌ها دارای بخش‌های چسبنده‌ای هستند تا هنگام خواب روی پوست شما باقی بمانند. کمربندهای الاستیک در اطراف سینه و معده شما حرکات سینه و الگوهای تنفس شما را ثبت می‌کند. یک گیره کوچک منصل به انگشت، میزان اکسیژن خون شما را کنترل می‌کند. سنسورها به سیم‌های نازک و انعطاف پذیری متصل می‌شوند تا داده‌های به دست‌آمده را به رایانه بفرستند.

در بعضی از مراکز خواب، تکنسین ها تجهیزات لازم برای فیلم‌برداری را نیز در اختیار دارند. ثبت فیلم به شما و پزشکتان اجازه می‌دهد تا در طول شب تغییرات وضعیت بدنی‌تان را بررسی کنید.

به‌احتمال زیاد شما در مرکز خواب به راحتی رختخواب خود نخواهید بود، بنابراین ممکن است به خواب نروید یا به راحتی خواب در خانه نباشید. با این حال، این مورد معمولاً داده‌ها را تحت تاثیر قرار نمی‌دهد. نتایج دقیق پلی سومنوگرافی معمولاً نیازی به خواب کامل شبانه ندارد. صبح بعد از بیدارشدن از خواب، تکنسین سنسورها را جدا می‌کند. شما می‌توانید همان روز از مرکز خواب خارج شده فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرید.

خطرات مرتبط با پلی سومنوگرافی چیست؟

پلی سومنوگرافی روشی بدون درد و غیرتهاجمی است، بنابراین نسبتاً عاری از خطر است. ممکن است تحریک جزئی پوستی ناشی از چسب‌هایی که الکترودها را به پوست وصل می‌کند، دیده شود.

این نتایج چه معنایی دارند؟

دریافت نتایج پلی سومنوگرافی شما ممکن است حدود سه هفته طول بکشد. تکنسین داده‌ها را از شب انتخاب‌شده برای مطالعه خوابتان، جمع‌آوری می‌کند تا نمودار چرخه خواب شما را ترسیم کند. پزشک مرکز خواب این داده‌ها را به همراه تاریخچه پزشکی و تاریخچه خواب شما، برای تشخیص درست بررسی می‌کند.

غیرطبیعی بودن نتایج پلی‌سومنوگرافی شما، ممکن است ناشی از بیماری‌های مرتبط با خواب زیر باشد:

  • آپنه خواب یا سایر اختلالات تنفسی
  • اختلالات تشنج
  • اختلال حرکتی دوره‌ای اندام یا سایر اختلالات حرکتی
  • نارکولپسی یا سایر منابع خستگی غیرمعمول روزانه

برای تشخیص آپنه‌خواب، پزشک شما نتایج پلی‌سومنوگرافی را مطالعه می‌کند تا موارد زیر را شناسایی کند:

  • فرکانس رخدادهای آپنه، که بعد از توقف تنفس به مدت ۱۰ ثانیه یا بیشتر رخ می‌دهد.
  • فرکانس رخداد‌های هیپوپنه، که بعد از مسدود شدن تنفس به مدت ۱۰ ثانیه یا بیشتر رخ می‌دهد.

با استفاده از این داده‌ها، پزشک می‌تواند نتایج شما را با شاخص آپنه-هیپوپنه (AHI) اندازه‌گیری کند. امتیاز AHI پایین تر از ۵ طبیعی است. این امتیاز همراه با داده‌های عادی موج‌‌های مغزی و حرکت ماهیچه‌ها معمولاً بیانگر این ‌است که آپنه خواب ندارید.

امتیاز AHI درحدود ۵ یا بالاتر غیرطبیعی است. پزشک نتایج غیر‌طبیعی را در روی نمودار نشان می‌دهد تا میزان آپنه خواب را نشان دهد:

  • نمره AHI از ۵ تا ۱۵ نشان دهنده آپنه خواب خفیف است.
  • نمره AHI 15 تا ۳۰ نشان دهنده آپنه خواب متوسط است.
  • نمره AHI بیشتر از ۳۰ نشان دهنده آپنه خواب شدید است.

پس از پلی سومنوگرافی چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر برا شما آپنه خواب تشخیص داده‌شد، پزشک احتمالا استفاده از یک دستگاه فشار هوای مداوم مثبت (CPAP) را توصیه کند. این دستگاه در هنگام خواب جریان هوای مداومی را به بینی یا دهان شما برقرار می‌کند. پلی سومنوگرافی بعدی، تنظیمات مناسب CPAP را مشخص می‌کند.
در ادامه در صورت تشخیص اختلال خواب دیگر، پزشک در مورد گزینه‌های درمانی با شما صحبت خواهد کرد.

معصومه طالبی


نمایش دیدگاه ها (0)
دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *